SVB en Innovatielab Novum

Van wet naar regel naar uitleg

Twee experimenten bij de SVB en Innovatielab Novum: AI die helpt beslisregels op te stellen, en AI die de uitkomst begrijpelijk uitlegt aan de burger.

Business rules

De regel die je maakt en de uitleg die de burger krijgt, komen uit dezelfde bron

In het kort

Opdrachtgever: SVB en Innovatielab Novum
Sector: Uitvoeringsorganisatie
Uitkomst: Lopend: twee experimenten in één omgeving, van beslisregels tot uitleg aan de burger

De SVB legt beleidsregels vast als beslisbomen in een low-codeplatform. Aan weerszijden van dat proces zit druk: het aantal en de complexiteit van de regels nemen toe, terwijl de verwachting van transparantie richting burgers groeit.

Wij zien dat niet als twee losse opgaven. De regel die je opstelt en de uitleg die iemand uiteindelijk krijgt, komen uit dezelfde bron: de wet, het beleid en de logica daaronder. Samen met de SVB en Innovatielab Novum pakken we beide uiteinden van die keten op, met de algemene bijstand voor AOW-gerechtigden als casus. Juist daar ligt de regel voor één beslissing verspreid over wet, beleidsregels en jurisprudentie, en dat maakt het een scherpe testcasus.

Experiment 1

Van versnipperde bron naar toetsbare beslistabel

Bij het opstellen van beslisregels gaat veel tijd zitten in het vinden en interpreteren van de juiste bronnen. Wij zetten AI in om die informatiepositie te versterken, in stappen die de medewerker zelf goedkeurt.

AI bundelt de context en helpt bepalen welke beslissing nodig is en welke regelgeving daarbij hoort.
AI vindt en ordent de wetsartikelen, beleidsregels en uitspraken die van toepassing zijn.
De structuur van de beslissing komt als voorstel terug; de mens beslist en valideert de uiteindelijke beslistabel.

Experiment 2

Een beslissing die goed uitlegbaar is, is een betere beslissing

In het tweede experiment onderzoeken we hoe je dezelfde beslisregels begrijpelijk uitlegt, inclusief wat er verandert als iemands situatie verandert.

Twee routes naast elkaar: uitleg die rechtstreeks uit de beslisregels wordt opgebouwd, en uitleg die een taalmodel daarvan maakt in begrijpelijke taal.
Wat-als-scenario's laten zien wat een wijziging betekent, bijvoorbeeld bij verhuizing of een verandering in inkomen.
We spreken vooraf af wat we meten: begrijpelijkheid, vertrouwen, juistheid en of de uitleg tot minder vervolgvragen leidt.

Vier collega's rond de vergadertafel, met een laptop en een groot scherm

Bronnen en kennislaag

De beleidsmatige bronnen komen uit ons eigen dataplatform met miljoenen beleidsdocumenten, wetteksten en uitspraken, klaargezet voor hybride zoeken.

Eén product, drie views

Beheerder, medewerker en burger kijken naar dezelfde regels: regels beheren, beslissing met uitleg, en begrijpelijke uitleg met wat-als-scenario's.

Europese taalmodellen

Europese modellen met keuzevrijheid in welk model wordt ingezet, zodat de SVB niet vastzit aan één leverancier.

Veilig ingericht

Infrastructure-as-code en open standaarden, ingericht volgens ISO 27001 en de BIO2, in een afgeschermde omgeving in Nederland.

Onder de motorkap

Soeverein gebouwd, van bron tot uitleg

Beide experimenten komen samen in één omgeving, opgezet op Europese cloudinfrastructuur in Amsterdam. Alle data blijft in Nederland.

Twee experimenten, één traject

In vier fasen van wet naar uitleg

Beide experimenten lopen door dezelfde vier fasen als onze Data Discovery Sprint. Elke fase levert iets op dat de SVB en Novum kunnen beoordelen voordat we verdergaan.

Onze werkwijze

Launch
Samen met de SVB en Innovatielab Novum bakenen we de casus af: de algemene bijstand voor AOW-gerechtigden. We leggen vast welke beslissing we onderzoeken, welke wetsartikelen, beleidsregels en uitspraken daarbij horen, en waarop we de uitleg straks beoordelen: begrijpelijkheid, vertrouwen, juistheid en het aantal vervolgvragen.
Validate
AI bundelt de context bij één beslissing, ordent de bronnen en stelt een structuur voor de beslistabel voor. Medewerkers van de SVB toetsen elk voorstel: klopt de bron, klopt de logica? Wat niet klopt, stellen we bij voordat we verdergaan.
Awaken
De beslistabel die de medewerker goedkeurt, is de bron voor de uitleg. We zetten twee routes naast elkaar: uitleg die rechtstreeks uit de beslisregels komt, en uitleg die een taalmodel daarvan maakt in begrijpelijke taal. Wat-als-scenario's laten zien wat een verhuizing of een ander inkomen betekent.
Deliver
Beide experimenten komen samen in één omgeving op Europese cloudinfrastructuur in Amsterdam, met alle data in Nederland. Beheerder, medewerker en burger kijken daar naar dezelfde regels, en we meten de uitleg op de vier punten die we vooraf afspraken.